(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 187

॥ శ్రీః ॥
7.187. అధ్యాయః 187
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
ద్రోణేన ద్రుపదవిరాటాదీనాం వధః॥ 1 ॥ భీమేన నిష్ఠురభాషణేన ధృష్టద్యుంనముద్యోజ్య ద్రోణానీకాభిగమనం॥ 2 ॥
చతుర్దశరాత్రియుద్ధసమాప్తిః॥ 3 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-187-0x(4764)(53652)
త్రిభాగమాత్రేషాయాం రాత్ర్యాం యుద్ధమవర్తత।
కురూణాం పాండవానాం చ సంహృష్టానాం విశాంపతే॥ 7-187-1(53653)
అథ చంద్రప్రభాం ముష్ణన్నాదిత్యస్య పురఃసరః।
అరుణోఽభ్యుదయాంచక్రే తాంరీకృర్వన్నివాంబరం॥ 7-187-2(53654)
`ప్రకాశమకరోద్వ్యోమ జగత్సంరంజయన్నివ'।
ప్రాచ్యాం దిశి సహస్రాంశోరరుణేనారుణీకృతం।
తాపనీయం యథా చక్రం భ్రాజతే రవిమండలం॥ 7-187-3(53655)
తతో రథాశ్వాంశ్చ మనుష్యయానా--
న్యుత్సృజ్య సర్వే కురుపాండుయోధాః।
దివాకరస్యాభిముఖం జపంతః
సంధ్యాగతాః ప్రాంజలయో బభూవుః॥ 7-187-4(53656)
తతో ద్వైధీకృతే సైన్యే ద్రోణః సోమకపాండవాన్।
అభ్యద్రవత్సపాంచాలాందుర్యోధనపురోగమః॥ 7-187-5(53657)
ద్వైధీకృతాన్కురూందృష్ట్వా మాధవోఽర్జునమబ్రవీత్।
సపత్నాన్సవ్యతః కుర్యాః సవ్యసాచిన్నిమాన్కురూన్॥ 7-187-6(53658)
స మాధవమనుజ్ఞాయ కురుష్వేతి ధనంజయః।
ద్రోణకర్ణౌ మహేష్వాసౌ సవ్యతః పర్యవర్తత॥ 7-187-7(53659)
అభిప్రాయం తు కృష్ణస్య జ్ఞాత్వా పరపురంజయః।
ఆజిశీర్షగతం పార్థం భీమసేనోఽభ్యువాచ హ॥ 7-187-8(53660)
భీమసేన ఉవాచ। 7-187-9x(4765)
అర్జునార్జున బీభత్సో శృణుష్వైతద్వచో మమ।
యదర్థం క్షత్రియా సూతే తస్య కాలోఽయమాగతః॥ 7-187-9(53661)
అస్మింశ్చేదాగతే కాలే శ్రేయో న ప్రతిపత్స్యసే।
అసంభావితరూపస్త్వం సునృశంసం కరిష్యసి॥ 7-187-10(53662)
సత్యశ్రీధర్మయశసాం వీర్యేణానృణ్యమాప్నుహి।
భింధ్యనీకం యుధాంశ్రేష్ఠ ప్రతిజ్ఞాం సఫలాం కురు॥ 7-187-11(53663)
సంజయ ఉవాచ। 7-187-12x(4766)
స సవ్యసాచీ భీమేన చోదితః కేశవేన చ।
కర్ణద్రోణావతిక్రంయ సమంతాత్పర్యవారయత్॥ 7-187-12(53664)
తమాజిశీర్షమాయాంతం దహంతం క్షత్రియర్షభాన్।
పరాక్రాంతం పరాక్రంయ తతః క్షత్రియపుంగవాః।
నాశక్నువన్వారయితుం వర్ధమానమివానలం॥ 7-187-13(53665)
అథ దుర్యోధనః కర్ణః శకునిశ్చాపి సౌబలః।
అభ్యవర్షంఛరవ్రాతైః కుంతీపుత్రం ధనంజయం॥ 7-187-14(53666)
తేషామస్త్రాణి సర్వేషాముత్తమాస్త్రవిదాం వరః।
కదర్థీకృత్య రాజేంద్ర శరవర్షైరవాకిరత్॥ 7-187-15(53667)
అస్త్రైరస్త్రాణి సంవార్య లఘుహస్తో ధనంజయః।
సర్వానవిధ్యన్నిశితైర్దశభిర్దశభిః శరైః॥ 7-187-16(53668)
ఉద్ధూతా రజసో వృష్టిః శరవృష్టిస్తథైవ చ।
తమశ్చ ఘోరం శబ్దశ్చ తదా సమభవన్మహాన్॥ 7-187-17(53669)
న ద్యౌర్న భూమిర్న దిశః ప్రాజ్ఞాయంత తథాగతే।
సైన్యేన రజసా మూఢం సర్వమన్ఘమివాభవత్॥ 7-187-18(53670)
నైవ తే న వయం రాజన్ప్రాజ్ఞాసిష్మ పరస్పరం।
`శబ్దమాత్రేణ జానీమో వయం తే చ పరస్పరం'।
ఉద్దేశేన హి తేన స్మ సమయుధ్యంత పార్థివాః॥ 7-187-19(53671)
విరథా రథినో రాజన్సమాసాద్య పరస్పరం।
కేశేషు సమసజ్జంత కవచేషు భుజేషు చ॥ 7-187-20(53672)
హతాశ్వా హతసూతాశ్చ నిశ్చేష్టా రథినో హతాః।
జీవంత ఇవ తత్ర స్మ వ్యదృశ్యంత భయార్దితాః॥ 7-187-21(53673)
హతాన్గజాన్సమాశ్లిష్య పర్వతానివ వాజినః।
గతసత్వా వ్యదృశ్యంత తథైవ సహ సాదిభిః॥ 7-187-22(53674)
తతస్త్వభ్యవసృత్యైవ సంగ్రామాదుత్తరాం దిశం।
ఆతిష్ఠదాహవే ద్రోణో విధూమోఽగ్నిరివ జ్వలన్॥ 7-187-23(53675)
తమాజిశీర్షాదేకాంతమపక్రాంతం నిశంయ తు।
సమకంపంత సైన్యాని పాండవానాం విశాంపతే॥ 7-187-24(53676)
భ్రాజమానం శ్రియా యుక్తం జ్వలంతమివ తేజసా।
ద్రోణం దృష్ట్వా పరే త్రేసుశ్చేరుర్మంలుశ్చ భారత॥ 7-187-25(53677)
ఆహ్వయంతం పరానీకం ప్రభిన్నమివ వారణం।
నైనమాశంసిరే జేతుం దానవా వాసవం యథా॥ 7-187-26(53678)
కేచిదాసన్నిరుత్సాహాః కేచిత్క్రుద్ధా మనస్వినః।
విస్మితాశ్చాభవన్కేచిత్కేచిద్వృష్టాఽభవన్యుధి॥ 7-187-27(53679)
హస్తైర్హస్తాగ్రమపరే ప్రత్యపింపన్నరాధిపాః।
అపరే దశనైరోష్ఠానదశన్క్రోధమూర్చ్ఛితాః॥ 7-187-28(53680)
వ్యాక్షిపన్నాయుధాన్యన్యే మమృదుశ్చాపరే భుజాన్।
అన్యే చాన్వపతంద్రోణం త్యక్తాత్మానో మహౌజసః॥ 7-187-29(53681)
పాంచాలాస్తు విశేషేణ ద్రోణసాయకపీడితాః।
సమసజ్జంత రాజేంద్ర సమరే భృశవేదనాః॥ 7-187-30(53682)
తతో విరాటద్రుపదౌ ద్రోణం ప్రతి యయూ రణే।
తథా చరంతం సంగ్రామే భృశం సమరదుర్జయం॥ 7-187-31(53683)
ద్రుపదస్య తతః పౌత్రాస్త్రయ ఏవ విశాంపతే।
చేదయశ్చ మహేష్వాసా ద్రోణమేవాభ్యయుర్యుధి॥ 7-187-32(53684)
తేషాం ద్రుపదపౌత్రాణాం త్రయాణాం నిశితైః శరైః।
త్రిభిర్ద్రోణోఽహరత్ప్రాణాంస్తే హతా న్యపతన్భువి॥ 7-187-33(53685)
తతో ద్రోణోఽజయద్యుద్ధే చేదికైకేయసృంజయాన్।
మాత్స్యాంశ్చైవాజయత్కృత్స్నాన్భారద్వాజో మహారథాన్॥ 7-187-34(53686)
తతస్తు ద్రుపదః క్రోధాచ్ఛరవర్షమవాసృజత్।
ద్రోణం ప్రతి మహారాజ విరాటశ్చైవ సంయుగే॥ 7-187-35(53687)
తం నిహత్యేషువర్షం తు ద్రోణః క్షత్రియమర్దనః।
తౌ శరైశ్ఛాదయామాస విరాటద్రుపదావుభౌ॥ 7-187-36(53688)
ద్రోణేన చ్ఛాద్యమానౌ తు క్రుద్ధౌ సంగ్రామమూర్ధని।
ద్రోణం శరైర్వివ్యధతుః పరమం క్రోధమాస్థితౌ॥ 7-187-37(53689)
తత ద్రోణో మహారాజ క్రోధామర్షసమన్వితః।
భల్లాభ్యాం భృశతీక్ష్ణాభ్యాం చిచ్ఛేద ధనుషీ తయోః॥ 7-187-38(53690)
తతో విరాటః కుపితః సమరే తోమరాందశ।
దశ చిక్షేప చ శరాంద్రోణస్య వధకాంక్షయా॥ 7-187-39(53691)
శక్తిం చ ద్రుపదో ఘోరామాయసీం స్వర్ణభూషితాం।
చిక్షేప భుజగేంద్రాభాం క్రుద్ధో ద్రోణరథం ప్రతి॥ 7-187-40(53692)
తతో భల్లైః సునిశితైశ్ఛిత్త్వా తాంస్తోమారాందశ।
శక్తిం కనకవైదూర్యాం ద్రోణశ్చిచ్ఛేద సాయకైః॥ 7-187-41(53693)
తతో ద్రోణః సుపీతాభ్యాం భల్లాభ్యామరిమర్దనః।
ద్రుపదం చ విరాటం చ ప్రేషయామాస మృత్యవే॥ 7-187-42(53694)
హతే విరాటే ద్రుపదే కేకయేషు తథైవ చ।
తథైవ చేదిమాత్స్యేషు పాంచాలేషు తథైవ చ॥ 7-187-43(53695)
హతేషు త్రిషు వీరేషు ద్రుపదస్య చ నప్తృషు।
ద్రోణస్య కర్మ తద్దృష్ట్వా కోపదుఃఖసమన్వితః।
శశాప రథినాం మధ్యే ధృష్టద్యుంనో మహామనాః॥ 7-187-44(53696)
ఇష్టాపూర్తాత్తథా క్షాత్రాద్బ్రాహ్మణ్యాచ్చ స నశ్యతు।
ద్రోణో యస్యాద్య ముచ్యేత యం వా ద్రోణః పరాభవేత్॥ 7-187-45(53697)
ఇతి తేషాం ప్రతిశ్రుత్య మధ్యే సర్వధనుష్మతాం।
ఆయాద్ద్రోణం సహానీకాః పాంచాల్యఋ పరవీరహా॥ 7-187-46(53698)
పాంచాలాస్త్వేకతో ద్రోణభ్యఘ్నన్పాండవైః సహ।
దుర్యోధనశ్చ కర్ణశ్చ శకునిశ్చాపి సౌబలః।
సోదర్యాశ్చ యథా ముఖ్యాస్తేఽరక్షంద్రోణమాహవే॥ 7-187-47(53699)
రక్ష్యమాణం తథా ద్రోణం సర్వైస్తైస్తు మహారథైః।
యతమానాస్తు పాంచాలా న శేకుః ప్రతివీక్షితుం॥ 7-187-48(53700)
తత్రాక్రుధ్యద్భీమసేనో ధృష్టద్యుంనస్య మారిష।
స ఏనం వాగ్భిరుగ్రాభిస్తతక్ష పురుషర్షభః॥ 7-187-49(53701)
భీమసేన ఉవాచ। 7-187-50x(4767)
ద్రుపదస్య కులే జాతః సర్వాస్త్రేష్వస్త్రవిత్తమః।
కః క్షత్రియో మన్యమానః ప్రేక్షేతారిమవస్థితం॥ 7-187-50(53702)
పితృపుత్రవధం ప్రాప్య పుంస్త్వం కో వా ప్రహర్షయేత్।
విశేషతస్తు శపథం శపిత్వా రాజసంసది॥ 7-187-51(53703)
ఏష వైశ్వానర ఇవ సమిద్ధః స్వేన తేజసా।
శరచాపేంధనో ద్రోణః క్షత్రం దహతి తేజసా॥ 7-187-52(53704)
పురా కరోతి నిఃశేషాం పాండవానామనీకినీం।
స్థితాః పశ్యత మే కర్మ ద్రోణమేవ వ్రజాంయహం॥ 7-187-53(53705)
ఇత్యుక్త్వా ప్రావిశత్క్రుద్ధో ద్రోణానీకం వృకోదరః।
శరైః పూర్ణాయతోత్సృష్టౌర్ద్రావయంస్తవ వాహినీం॥ 7-187-54(53706)
ధృష్టద్యుంనోఽపి పాంచాల్యః ప్రవిశ్య మహతీం చమూం।
ఆససాద రణే ద్రోణం తదాసీత్తుములం మహత్॥ 7-187-55(53707)
నైవ నస్తాదృశం యుద్ధం దృష్టపూర్వం న చ శ్రుతం।
యథా సూర్యోదయే రాజన్సముత్పింజోఽభవన్మహాన్॥ 7-187-56(53708)
సంసక్తాన్యేవ చాదృశ్యన్రథవృందాని మారిష।
హతాని చ వికీర్ణాని సరీరాణి శరీరిణాం॥ 7-187-57(53709)
కేచిదన్యత్ర గచ్ఛంతః పథి చాన్యైరుపద్రుతాః।
విముఖాః పృష్ఠతశ్చాన్యే తాడ్యంతే పార్శ్వతః పరే॥ 7-187-58(53710)
తథా సంసక్తయుద్ధం తదభవద్భృశదారుణం।
అథ సంధ్యాగతః సూర్యః క్షణేన సమపద్యత॥ ॥ 7-187-59(53711)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ద్రోణవధపర్వణి చతుర్దశరాత్రియుద్ధే సప్తాశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 187 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-187-1 త్రిభాగమాత్రశేషాయాం ముహూర్తత్రయావశిష్టాయాం। తత్ర సూర్యోదయోత్తరం త్రయోదశ్యాం ద్రోణస్య నాశః।
త్రయోదశ్యాం శుక్లయి యుద్ధారంభస్య--హేమంతే ప్రథమేమాసే శుక్లపక్షే త్రయోదశీం।
ప్రవృత్తం భారతం యుద్ధమితి భారతసావిత్ర్యాముక్తస్య చోపపత్తిః సిధ్యతి॥
5-187-44 శశాప శపథం కృతవాన్॥
5-187-45 ఇష్టం యాగహోమాది। ఆపూర్తం క్షేత్రారామాది। క్షాత్రం ద్రుపదకులోత్పన్నత్వాత్।
బ్రాహ్మణ్యం యాజోపయాజయోర్బ్రాహ్మణయేస్తపసా బ్రాహ్మణరూపాదగ్నేశ్చ జాతత్వాత్।
ఏతత్సర్వం తస్య నశ్యతు।
యస్య శత్రుర్ద్రోణో ముచ్యేత మరణం న ప్రాప్నుయాత్। యం వా మాం వా. ద్రోణో యది పరాభవేదితి॥
5-187-187 సప్తాశీత్యాధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.